ลบไฟล์สำคัญทิ้งแล้วใจหาย เป็นความรู้สึกที่ทุกคนเคยเจอ แต่ข่าวดีคือไฟล์ส่วนใหญ่ที่เพิ่งลบยังกู้คืนได้ ขอแค่รีบและไม่ทำอะไรเพิ่มเติมให้เครื่องเขียนทับพื้นที่เดิม บทความนี้ไล่วิธีกู้ทีละกรณี
กฎเหล็กข้อแรก หยุดใช้งานทันที
เวลาเราลบไฟล์ ระบบไม่ได้ลบข้อมูลจริง แค่ทำเครื่องหมายว่าพื้นที่นั้นใช้ได้แล้ว ไฟล์ใหม่ที่เขียนลงไปอาจทับข้อมูลเดิมได้ตลอด
- อย่าโหลดไฟล์ใหม่ อย่าติดตั้งโปรแกรม อย่าคัดลอกข้อมูลเข้าไดรฟ์ตัวเดิม
- งานกู้ไฟล์บนคอม ให้ติดตั้งโปรแกรมกู้ไฟล์ลงฮาร์ดดิสก์อีกลูก ไม่ใช่ลูกที่ไฟล์หาย
- ไฟล์บนการ์ดหน่วยความจำ ถอดการ์ดออกแล้วทำงานผ่านเครื่องอ่านการ์ดจะปลอดภัยกว่า
เช็กที่ง่ายที่สุดก่อนเสมอ
- ถังขยะ/ลบแล้วในมือถือ แอปรูปภาพและแอปไฟล์เก็บของที่ลบไว้ประมาณ 30 วัน
- Recycle Bin บนคอม คลิกขวา Restore ก็จบ ไม่ต้องใช้โปรแกรมอะไร
- ถังขยะของคลาวด์ Google Drive, OneDrive, Dropbox เก็บของที่ลบไว้เหมือนกัน
- เวอร์ชันเก่า (version history) บางคลาวด์เก็บประวัติไฟล์ย้อนหลังได้ แม้ไฟล์ถูกเขียนทับ
ถ้าถังขยะไม่มีจริง ๆ
ต่อไปคือใช้โปรแกรมกู้ไฟล์ หลักการคือสแกนหาข้อมูลที่ยังติค้างอยู่ในพื้นที่ว่าง
- เลือกโปรแกรมที่น่าเชื่อถือ เช่น Recuva สำหรับ Windows หรือ PhotoRec ฟรีและรองรับหลายระบบ
- สแกนเฉพาะไดรฟ์ที่ไฟล์เคยอยู่ เพื่อประหยัดเวลา
- กู้ไฟล์ไปเก็บที่อื่น ห้ามเซฟทับลงไดรฟ์เดิมที่กำลังกู้
- อดทนหน่อย สแกนลึกอาจกินเวลาหลายชั่วโมงกับไดรฟ์ขนาดใหญ่
ชนิดไฟล์กับโอกาสกู้คืน
- รูปกับเอกสารเพิ่งลบ โอกาสดีมากถ้ายังไม่ได้ใช้เครื่องหนัก
- SSD รุ่นใหม่ โอกาสต่ำกว่า HDD เพราะมีการจัดการพื้นที่เบื้องหลัง (TRIM) ที่ล้างข้อมูลเร็ว
- ไฟล์บนแฟลชไดรฟ์ที่ใช้ต่อ ยิ่งใช้นานหลังลบ ยิ่งเสี่ยงทับ
เมื่อไรควรส่งร้านกู้ข้อมูล
ถ้าไฟล์สำคัญระดับที่เสียแล้วเดือดร้อนจริง และเครื่องมือฟรีช่วยไม่ได้ อย่าลองผิดลองถูกต่อ เพราะการทุบทีละวิธีอาจทำให้กู้ยากขึ้น ร้านกู้ข้อมูลมีเครื่องมือระดับที่เราไม่มี แต่ราคาไม่ถูก จึงคุ้มเฉพาะไฟล์ที่มีมูลค่าจริง
วางระบบให้ไม่ต้องกู้อีก
- สำรองอัตโนมัติ คลาวด์สำหรับไฟล์งาน ฮาร์ดดิสก์ภายนอกสำหรับของใหญ่
- เปิด history บนคลาวด์ เผื่อไฟล์ถูกเขียนทับโดยไม่ตั้งใจ
- ยืนยันก่อนลบไฟล์ใหญ่ สองวินาทีที่เช็กชื่อไฟล์ แลกกับหลายชั่วโมงของการกู้
เช็กลิสต์กู้ไฟล์ที่ลบ
- หยุดใช้เครื่องหรือไดรฟ์นั้นทันที
- เช็กถังขยะทั้งในเครื่องและคลาวด์ก่อน
- ใช้โปรแกรมกู้ไฟล์ แล้วเซฟผลลัพธ์คนละที่
- ไฟล์ระดับชีวิตให้ส่งมืออาชีพ อย่าลองเองซ้ำ ๆ
- จบด้วยการตั้งระบบสำรองอัตโนมัติ
สรุปคือ ความเร็วคือทุกอย่างในการกู้ไฟล์ รีบหยุดใช้ รีบเช็กถังขยะ และรีบสแกนก่อนพื้นที่ถูกเขียนทับ แต่ที่ดีที่สุดคือวันนี้เลย ตั้งสำรองอัตโนมัติซะ เพื่อวันหน้าจะได้ไม่ต้องอ่านบทความแบบนี้ด้วยใจหาย