ปลั๊กอัจฉริยะ กล้องวงจรปิด หลอดไฟ ไปจนถึงเครื่องดูดฝุ่นอัจฉริยะ กำลังเข้ามาอยู่ในบ้านเรามากขึ้น ของพวกนี้ช่วยให้ชีวิตสะดวกขึ้นจริง แต่ก็แลกมาด้วยเรื่องความปลอดภัยที่หลายคนมองข้าม บทความนี้ชวนดูวิธีใช้อุปกรณ์ IoT ในบ้านอย่างมั่นใจ
เข้าใจก่อนว่าอุปกรณ์ IoT เชื่อมกับอะไร
อุปกรณ์ IoT คือของใช้ในบ้านที่ ต่อกับ Wi-Fi และอินเทอร์เน็ต สามารถสั่งงานผ่านแอปหรือสั่งเสียงได้ ความสะดวกนี้ทำให้มันต้องรับส่งข้อมูลอยู่ตลอดเวลา
ปัญหาคืออุปกรณ์หลายตัวถูกออกแบบมาให้ “ตั้งค่าให้เสร็จแล้วลืม” จึงไม่ค่อยมีระบบความปลอดภัยเท่ามือถือหรือคอมพิวเตอร์ของเรา
เปลี่ยนรหัสผ่านเริ่มต้นทุกครั้ง
จุดอ่อนอันดับหนึ่งคือ รหัสผ่านค่าตั้งต้นจากโรงงาน ที่เหมือนกันทุกเครื่อง เพราะคนร้ายรู้รหัสเหล่านี้อยู่แล้วจากคู่มือ
- ตั้งรหัสผ่านใหม่ที่ยาวและคาดเดายากทันทีหลังติดตั้ง
- อย่าใช้รหัสเดียวกันกับบัญชีอื่น ๆ ของเรา
- เปลี่ยนรหัส Wi-Fi ที่บ้านให้ปลอดภัยอยู่เสมอ
ตั้งชื่อและจัดการ Wi-Fi ให้เหมาะกับอุปกรณ์
ถ้าเราเตอร์บ้านเรามี เครือข่ายสำหรับแขก (Guest Network) การแยกอุปกรณ์ IoT ไปไว้ในเครือข่ายนั้นเป็นวิธีที่ช่วยจำกัดความเสียหายได้ดี ถ้าอุปกรณ์ตัวหนึ่งถูกเจาะ ก็จะไม่ลามไปถึงคอมพิวเตอร์ที่เก็บข้อมูลสำคัญ
- แยกเครือข่าย IoT ออกจากเครื่องที่ใช้ทำงานหรือเก็บข้อมูล
- เปิด Guest Network ให้อุปกรณ์ที่ไม่ได้ต้องการเข้าถึงเครื่องอื่นในบ้าน
- ตั้งรหัส Wi-Fi ให้มั่นคง ไม่ใช้ค่าเริ่มต้น
อัปเดตเฟิร์มแวร์อยู่เสมอ
เฟิร์มแวร์คือซอฟต์แวร์ที่อยู่ในตัวอุปกรณ์เอง ผู้ผลิตมักปล่อยอัปเดตเพื่อ ปิดช่องโหว่ที่ถูกค้นพบ
- เปิดโหมดอัปเดตอัตโนมัติถ้ามี
- เช็กในแอปคู่มือเป็นระยะว่ามีเวอร์ชันใหม่ไหม
- ถ้าอุปกรณ์รุ่นเก่าที่ผู้ผลิตเลิกซัพพอร์ตแล้ว ควรพิจารณาเปลี่ยน
เปิดเฉพาะฟีเจอร์ที่ได้ใช้
อุปกรณ์บางตัวมีฟีเจอร์ที่เปิดค้างไว้โดยเราไม่ได้ใช้ เช่น การเปิดพอร์ตให้เข้าจากนอกบ้าน หรือการสั่งงานจากระยะไกล สิ่งเหล่านี้ยิ่งเปิดมากยิ่งมีความเสี่ยงมาก
- ปิดการเข้าถึงจากอินเทอร์เน็ตถ้าไม่ได้ใช้จริง
- ไม่เปิดพอร์ตในเราเตอร์ให้อุปกรณ์โดยไม่จำเป็น
- ใช้แอปของผู้ผลิตเป็นหลัก ดีกว่าเปิดช่องทางเข้าจากข้างนอก
ระวังแอปและบัญชีที่ผูกกับอุปกรณ์
หลายคนให้ความสำคัญกับตัวอุปกรณ์ แต่ลืมว่าประตูหน้าของมันคือ บัญชีผู้ใช้
- เปิดการยืนยันตัวตนสองขั้นตอนในแอปถ้ามีให้เปิด
- ใช้รหัสผ่านที่ต่างจากบัญชีสำคัญอื่น
- ระวังการแชร์สิทธิ์ให้คนอื่นโดยไม่ตั้งใจ
- ถ้าเลิกใช้อุปกรณ์ ให้ลบบัญชีและตัดการเชื่อมโยงออก
เรื่องกล้องและไมค์ที่ควรตระหนัก
กล้องวงจรปิดอัจฉริยะ ลำโพงอัจฉริยะ หรือของเล่นที่ต่อเน็ต มักมีกล้องและไมค์อยู่ในตัว แม้ส่วนใหญ่จะออกแบบมาดี แต่การรู้ว่าอะไรอยู่ในบ้านก็ช่วยให้ตัดสินใจได้
- วางกล้องในจุดที่ไม่มีอะไรเป็นส่วนตัวเกินไป
- ปิดไมค์หรือใช้สวิตช์ปิดเมื่อไม่ใช้ ถ้ามี
- อ่านว่าข้อมูลถูกส่งไปเก็บที่ไหนบ้าง
ตอนซื้อและตอนทิ้ง
- เลือกแบรนด์ที่มีชื่อเสียงและมีประวัติอัปเดตสม่ำเสมอ
- ดูว่าบริษัทมีนโยบายความเป็นส่วนตัวชัดเจนไหม
- ก่อนทิ้งหรือขายต่อ ให้รีเซ็ตกลับเป็นค่าโรงงานและลบบัญชี
- อย่าปล่อยอุปกรณ์เก่าเชื่อมต่อ Wi-Fi ค้างไว้โดยไม่ดูแล
เช็กลิสต์ความปลอดภัยอุปกรณ์ IoT ในบ้าน
- เปลี่ยนรหัสผ่านเริ่มต้นทุกตัว
- แยกอุปกรณ์ IoT ไปไว้เครือข่ายเฉพาะ
- อัปเดตเฟิร์มแวร์อยู่เสมอ
- ปิดฟีเจอร์ที่ไม่ได้ใช้
- เปิดสองขั้นตอนในแอป
- รีเซ็ตก่อนขายต่อหรือทิ้ง
สรุปคืออุปกรณ์ IoT ในบ้านมีประโยชน์จริง แต่ต้องดูแลเหมือนอุปกรณ์อื่นที่ต่ออินเทอร์เน็ต ไม่ใช่ติดตั้งแล้วลืม แค่เปลี่ยนรหัส แยกเครือข่าย และอัปเดตอยู่เสมอ ก็ปิดช่องเสี่ยงส่วนใหญ่ได้แล้ว และทำให้ความสะดวกที่ได้มาไม่ต้องแลกกับความปลอดภัยของบ้าน